Day Special

CSRના આકરા નિયમોઃ વેપાર કરવાનું સરળ બનાવવાને બદલે તેને વધુ જટિલ બનાવાયા

CSRના આકરા નિયમોઃ વેપાર કરવાનું સરળ બનાવવાને બદલે તેને વધુ જટિલ બનાવાયા content image a3488190 c485 4d20 9978 ce74753b1809 - Shakti Krupa | News About India

કોર્પોરેટ સોશ્યલ રિસ્પોન્સિબિલિટી (સીએસઆર) પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરતી કંપનીઓ માટે કેન્દ્રએ આ પ્રવૃત્તિઓ સંદર્ભમાં વિસ્તૃત રિપોર્ટ પૂરો પાડવાનું કંપનીઓ માટે ફરજિયાત બનાવ્યું છે. આ માટે ૧૧ પાનાનું ફોર્મ પણ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં કંપનીઓએ પોતાની સીએસઆર પ્રવૃત્તિઓની સંપૂર્ણ વિગતો ભરવાની રહેશે. નાણાં વર્ષ ૨૦૨૦-૨૧થી અમલી બને તે રીતે કંપનીઓએ આ ફોર્મ ભરીને કંપનીઝ રજિસ્ટ્રારને દર વર્ષે આપવાનું રહેશે. સામાન્ય રીતે કંપનીઓ તેમની સીએસઆર પ્રવૃત્તિઓ અંગે વાર્ષિક રિપોર્ટમાં ઉલ્લેખ કરતી હોય છે. આ રિપોર્ટ દરેક નિયમનકારીઓને સોંપવામાં આવતો હોય છે. એનાલિટિકલ હેતુ તથા સીએસઆર પ્રવૃત્તિને કેમ વધારે સારી રિતે વિસ્તારી શકાય તે બદલ કંપનીઓને સૂચન કરવા માટે આ ફોર્મ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોવાનું સરકાર દાવો કરી રહી છે. 

દેશમાં ચોક્કસ કદથી ઉપરની  લિસ્ટેડ તથા અનલિસ્ટેડ કંપનીઓ માટે ૨૦૧૪-૧૫થી તેમના નફાની કેટલીક રકમ સામાજિક પ્રવૃત્તિઓ પાછળ વાપરવાનું ફરજિયાત બનાવાયું છે. સાત વર્ષના ગાળા દરમિયાન કંપનીઓ સીએસઆર પાછળ નોંધપાત્ર રકમ ખર્ચતી થઈ છે અને તેમાં સરકારની બને એટલી ઓછી દરમિયાનગીરી થાય તેવી પણ અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે. 

સીએસઆર પ્રવૃત્તિ જાહેર કરવાના ધોરણના વ્યાપને વધારવામાં આવતા કંપનીઓ પર વધારાનો બોજ આવી પડશે. સીએસઆર પ્રવૃત્તિઓ અંગે વાર્ષિક રિપોર્ટ તથા કંપનીઓની વેબસાઈટસ પર માહિતી પૂરી પાડવામાં આવતી જ હોય છે ત્યારે સરકાર દ્વારા આ નવા ધોરણનો અર્થ સમજી શકાતો નહીં હોવાની કંપનીઓ દ્વારા દલીલ કરવામાં આવી રહી છે. આ અગાઉ પણ સરકારે ૨૦૧૯માં સીએસઆર કાયદામાં સુધારો કરી સીએસઆર ધોરણનું પાલન નહીં કરવાની બાબતને ફોજદારી ગુનો ગણવાની દરખાસ્ત તૈયાર કરી હતી. જો કે તે સામે કંપનીઓનો ભારે વિરોધ ઉઠતા છેવટે ૨૦૨૧માં   તેને દિવાની ગુનો ગણવાનું નિશ્ચિત કરાયું છે. અગાઉ સીએસઆર પ્રવૃત્તિ વૈકલ્પિક હતી પરંતુ તેને હવે ફરજિયાત બનાવીને વધુ સ્પષ્ટ ધોરણ બનાવાયું છે. 

કંપનીઓને તેમના નફાની કેટલીક રકમ શિક્ષણ તથા આરોગ્ય પાછળ વાપરે તે માટે તેમને પ્રોત્સાહિત કરવાનું સરકારનું ધોરણ તર્કબદ્ધ જણાય છે, પરંતુ  આવા પ્રકારના ફરજિયાત ખર્ચથી સમાજમાં અર્થપૂર્ણ બદલાવ આવે છે ખરા, એ એક પ્રશ્ન છે. દેશમાં સામાજિક જવાબદારીઓ પાર પાડવામાં નફો કરતી કંપનીઓ પણ સરકાર સાથે  સહભાગી બને તેવા હેતુ સાથેના સીએસઆર ધોરણનો કંપનીઓ પાસેથી અમલ કરાવવા  સરકાર સખતાઈ વાપરવા તરફ વળી  હોવાનું  તાજેતરના નિર્ણય પરથી જણાય રહ્યું છે. ભારતીય અર્થતંત્ર હાલમાં મંદીમાં છે ત્યારે દેશનું કોર્પોરેટ જગત સરકાર દરમિયાનગીરી કરીને દેશને મંદીમાંથી બહાર કાઢે તેવી અપેક્ષા રાખી રહ્યું છે, જેથી કંપનીઓની પીડામાં ઘટાડો થાય. જો કે કંપનીઓની આ અપેક્ષાથી વિરુદ્ધ સરકાર દ્વારા એવા નીતિવિષયક નિર્ણયો લેવાઈ રહ્યા છે જેને કારણે કંપનીઓનો વેપાર વિશ્વાસ વધવાને બદલે તેમાં ઘટાડો થતા વાર નહીં લાગે. સુપર રિચ ટેકસ, અમલદારોને વધુ સત્તા જેવા નિર્ણયો  સરકારે આ અગાઉ જ લઈ લીધા  હતા  અને આટલું પૂરતું ન હોય તેમ  હવે સીએસઆર પ્રવૃત્તિઓના પુરાવા પૂરા પાડવાનું  કંપનીઓ માટે ફરજિયાત  બનાવાયું છે.  

કેટલીક કંપનીઓ દ્વાર સીએસઆર ખર્ચની પૂરી પડાતી વિગતો કયારેક તેમના વાર્ષિક રિપોર્ટ સાથે મેળ ખાતી નહીં હોવાનું સરકારી બાબુઓ દાવો કરી રહ્યા છે.   સખત કાયદાઓ વેપાર સમુદાયનો સરકાર પ્રત્યેનો વિશ્વાસ ડગમગાવી દે  છે  એટલું જ નહીં તેનો અનેક સ્તરે ભંગ કરવા છટકબારીઓ પણ શોધવાની શરૂ થઈ જાય છે. કંપનીઓ પાસે સામાજિક કામગીરી પાછળ નાણાં ખર્ચવાનું ફરજિયાત બનાવવાનું ધોરણ એક પ્રકારે તો કંપનીઓ પાસેથી ટેકસની વસૂલાત જેવી જ કામગીરી બની ગઈ છે.  કોઈ કંપની પાસે જ્યારે ખર્ચ કરવાનું ફરજિયાત બનાવવામાં આવે છે ત્યારે તે કંપની પોતાની ઈચ્છાએ ખર્ચ કરતી નથી અને ધોરણનું પાલન કરવા ખર્ચ કરવાની વૃત્તિ તેમાં રહેતી હોય છે અને કારણે આવા ખર્ચના પરિણામો પર ખાસ ધ્યાન અપાતું નથી હોતું એ એક  હકીકત છે. સીએસઆર ધોરણનો કંપનીઓ સ્વીકાર કરી રહી છે તેવા જ સમયે નવી સખત જોગવાઈઓ આવી પડી છે જે કંપનીઓમાં  ઉદાસીનતા ઊભી કરી શકે છે. અણગમા સાથે કંપનીઓ  સીએસઆર  હેઠળ કરવાના રહેતા ખર્ચ કદાચ કરી નાખશે તો પણ તે પોતે તેમાં કેટલો રસ લેતી થશે અને તેમાં કેટલી ગંભીર બનશે તે સામે શંકા રહ્યા કરે છે.  સામાજિક પ્રવૃત્તિઓ  પાછળ કંપનીઓ ખર્ચ કરતી નથી  એવું માની લેવું ભૂલભરેલું ગણાશે. 

પોતાની રાજકીય સ્થિતિ મજબૂત થતી હોય તેવી પ્રવૃત્તિઓમાં  દરમિયાનગીરી કરવામાં આપણી રાજકારણીઓ પાછળ પડતા નથી પછી તે  કૃષિ ક્ષેત્ર હોય કે  બેરોજગારીનો મુદ્દો હોય. દેશની સામાજિક જવાબદારી પ્રત્યે  પોતાનો બોજ હળવો કરવા જે તે રાજ્ય સરકારો કે કેન્દ્ર સરકાર  તરફથી કંપનીઓને પોતાના કાર્યક્રમોમાં  સહભાગી થવા આગ્રહ કરાતા હોવાનું  જોવા મળે છે.  પોતાના ટેકેદારોને  સાચવી લેવા  રાજકારણીઓ આવા કાર્યક્રમો  હાથ ધરતા હોય છે.  કંપનીઓ સરકારી એજન્સીઓ સાથે મળીને સીએસઆરના નાણાંનો ખર્ચ કરે તેવા સરકારના પ્રયાસ રહેતા હોય છે. લોકપ્રતિનિધિઓ  જાહેર હિત માટે કંપનીઓ પાસે ટેકાની અપેક્ષા રાખે તે  સમજી શકાય એમ છે પરંતુ  આ અપેક્ષા રાજકીય સ્વાર્થ સાધવા માટેની  ન હોવી જોઈએ એ પણ સમજી લેવા જેવી વાત છે અન્યથા કંપનીઓ માટે સીએસઆર પાર પાડવાનું મુશકેલ બની શકે છે. સીએસઆર હેઠળ કંપનીઓ કેવી રીતે અને ક્યાં નાણાં ખર્ચે છે અને આ ખર્ચો પર સરકાર દેખરેખ રાખે છે કે નહીં તેની જાણકારી દેશના લોકપ્રતિનિધિઓ વિવિધ પ્રશ્નો મારફત મેળવવાના પ્રયાસ કરતા હોય છે જે  કંપનીઓના ભંડોળ પર તેમની નજર હોવાનું મનાય રહ્યું છે. 

આજે ભારતને જ્યારે વધુ ઈન્વેસ્ટમેન્ટની આવશ્યકતા છે ત્યારે, કંપનીઓ માટે સીએસઆરના ખર્ચની જાણકારી પૂરી પાડવાનું નવું ધોરણ ભારત વેપાર કરવા માટેનું સરળ રાષ્ટ્ર છે તેવી છાપ વધારવા સામે અવરોધરૂપ બની શકે છે.

Photo of KJMENIYA

KJMENIYA

Hi, I am Kalpesh Meniya from Kaniyad, Botad, Gujarat, India. I completed BCA and MSc (IT) in Sharee Adarsh Education Campus-Botad. I know the the more than 10 programming languages(like PHP, ANDROID,ASP.NET,JAVA,VB.NET, ORACLE,C,C++,HTML etc..). I am a Website designer as well as Website Developer and Android application Developer.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button